De Cognitieve Theorieën Over Autisme

Polygon Art by Isidore

Wie met autisme te maken heeft, krijgt vroeg of laat ook te maken met de cognitieve theorieën over autisme. De Theory of Mind (TOM), Executieve Functies (EF) en Centrale Coherentie (CC) zijn momenteel de meest geaccepteerde theorieën over autisme, maar klopt dat wel? Zijn deze theorieën toereikend genoeg om het autistische zijn te verklaren?

Hieronder volgt een kort filmpje met globale uitleg wat de cognitieve theorieën voor autisme inhouden:

Theory Of Mind

Bij TOM gaat het om het hebben van sociaal inzicht. Of je wel of niet kunt inschatten wat jezelf en de mensen om je heen denken, voelen en bedoelen. Als kind dacht ik dus dat iedereen hetzelfde dacht als ik. Ik had geen voorstellingsvermogen over het feit dat andere mensen anders dachten. Dit zorgde ervoor dat ik veel gedrag van andere mensen niet begreep. Hieruit ontwikkelde zich mijn diepgewortelde interesse in menselijk gedrag en psychologie. Uiteindelijk ben ik als volwassenen super goed geworden in het begrijpen van mijn eigen, maar ook andermans gedachten en gedragingen. Ik doe dit weliswaar vanuit intellect, meer dan vanuit emotie. Het is wel zo dat ik weiger om raadspelletjes te spelen. Mensen die met dubbelzinnige opmerkingen of gedragingen hinten naar een andere optie? Nee, je zegt maar gewoon wat je denkt en bedoeld. Ik heb geen behoefte aan dubbelzinnigheid en eis duidelijkheid van mijn omgeving. Ik denk dan ook dat TOM zich in de puberteit verder ontwikkeld. Daarnaast ben ik ook van mening dat deze theorie van toepassing is op alle mensen en niet alleen mensen met autisme. Ik ken genoeg emotioneel onintelligente (neurotypische) mensen die een gebrekkige TOM hebben en niet instaat zijn zich in een ander in te leven. Daarnaast is het onderzocht en bewezen dat rijke mensen een gebrekkige TOM hebben vanwege het ontbreken van empathisch vermogen.

Executieve Functies

De theorie van EF gaat over het niet of slechts moeizaam kunnen plannen en organiseren van alledaagse taken. Aangeleerde routines niet flexibel in kunnen zetten in andere situaties. Het niet of moeizaam kunnen stoppen of onderdrukken van bepaalde reacties en bepaalde informatie negeren. Zelf heb ik hierin een erg disharmonious profiel. Zo kan ik heel goed mijn tijd inplannen. Ik kom altijd op tijd voor afspraken en weet precies wat ik wanneer moet doen. Aan de andere kant heb ik erg veel moeite met het uitvoeren van huishoudelijke taken en zelfverzorging zoals douchen en tanden poetsen. Ook op vakantie ben ik geheel gedesoriënteerd en kan ik mijn draai maar moeilijk vinden. Het niet of nauwelijks kunnen negeren van informatie heeft naar mijn inzien te maken met prikkelverwerking en is dus niet uit te schakelen. Het is bekend dat mensen met A(D)HD ook moeite hebben met de EF.

Centrale Coherentie

Deze theorie gaat over het onvermogen om informatie globaal en vanuit de context te verwerken. De details worden niet tot geheel gevormd en blijven als losse aspecten in de gedachten opgeslagen. Persoonlijk denk ik dat deze theorie verwant is aan de TOM. Als dusdanig kan ik mij er dan ook niet in herkennen. Alhoewel ik me op de details kan focussen krijg ik wel degelijk een algeheel beeld voor ogen. Ik ben artistiek aangelegd en als kind tekende ik veel. In mijn gedachten zag ik dan het totale beeld dat ik ging maken en ik begon met de individuele aspecten om daar te komen. Ik weet niet of hierdoor mijn CC beter ontwikkeld is. Het is wel gebleken dat muziek therapie kinderen met autisme helpt zich sociaal beter te ontwikkelen, maar of dit een aspect is van de CC lijkt me stug.

Conclusie

Er is veel onderzoek gedaan naar deze theorieën bij kinderen. Het autistische kind, met een andere hersenbedrading, heeft een andere reactie op de omgeving in vergelijking met de “norm”. Ik denk dan ook dat deze theorieën zijn gebaseerd op de kortzichtige observaties van onderzoekers en dat blijkt dat veel autistische volwassenen zich hebben weten te ontwikkelen binnen deze drie gebieden, mits ondersteund door hun ouders en omgeving. Dat wil niet zeggen dat de problemen niet meer bestaan, want zoals ik al aangaf heb ikzelf ook een disharmonious functioneringsprofiel. Toch heb ik het gevoel dat deze theorieën niet alles verklarend zijn, er ontbreekt wat, maar wat dat is kan ik niet goed bevatten in mijn gedachten. Het is alsof het een beetje een blinde vlek voor me is. Wat wel opvalt aan de TOM, EF en CC is dat ze allemaal vanuit een gebrek praten. Er wordt niet gekeken naar de positieve cognitieve mogelijkheden van de autist en dat is storend, zeker omdat er voor die negatieve cognitieve ervaringen geen hulpverlening tegenover staat.

Al met al vind ik de drie cognitieve theorieën niet toereikend genoeg en vind ik dat er meer wetenschappelijk onderzoek gedaan moet worden naar de ontwikkeling ervan bij kinderen en volwassenen. Het lijkt mij dat er bij een jarenlange vervolgstudie gezien wordt dat er sprake is van ontwikkeling en geen statisch gegeven, zoals nu wordt gepresenteerd. Wat vind jij? Hoe ervaar jij TOM, EF en CC in je dagelijkse leven?

2 Reacties
  1. Petra 3 weken geleden

    Bedankt voor deze blog. Voor mij is deze blog erg herkenbaar. Puur de cognitieve theorie dekt voor mij niet de lading. Er is ook een lichamelijk aspect wat voor iedereen persoonlijk is net als autisme zich bij iedereen anders uit. Wat mij heeft geholpen is om beter te leren voelen. Dit vind ik wel heel lastig, echter ben ik hier als mens echt wel door veranderd. Door bewustwoording is mijn gedrag ook veranderd. Als kind wist ik allerlei dingen nog niet. Gelukkig ben je nooit te oud om iets te leren. Het lijkt wel wat ik doe op sociaal gebied, dat andere dit camoufleren noemen. Ik herken mij hierdoor ook in je blog over camoufleren. Na 6 jaar ben ik vooral mezelf en daar hoort dan vast ook wel camoufleren bij. Mensen binnen de GGZ of zorg (ik ben in opleiding tot ervaringsdeskundige binnen de GGZ) daar praat ik vaak wel makkelijker mee dan “gemiddeld”. Gesprekken hebben voor mij wel het liefste inhoud nodig. Over koetjes en kalfjes praten word ik snel moe.

    • Auteur
      Isidore 3 weken geleden

      Hoi Petra,
      Dank voor je reactie! Je hebt gelijk dat het lichamelijke ook een aspect is bij autisme. De theorieën deken zeker niet de lading. Bewustwording is erg belangrijk en zal je gedrag doen veranderen. Wat leuk dat je ervaringsdeskundige wordt, dit is zo belangrijk! Ikzelf koos voor counseling als opleiding. Ik ben ook nooit van de koetjes en kalfjes geweest, hetzelfde als jij: geef mij maar inhoud! Heel veel succes met je opleiding!
      Liefs,
      Isidore

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

©2019 Gewoon Autastisch!

Translate »

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?